Tự do cho những Người ở lại – Lời bào chữa đâu chỉ dành cho người ra đi

(TPVN) - Tự do, hóa ra, không chỉ là mở được một cánh cửa phòng giam. Tự do đôi khi là mở được cánh cửa trong ánh nhìn của người đời.

Có những buổi sáng, trong quán café quen, tôi lặng lẽ nhìn dòng người ngoài phố. Những bước chân vội vã, những gương mặt hối hả, thoáng qua rồi vụt mất… Và giữa khoảnh khắc bình thường ấy, tôi chợt nghĩ về những mảnh đời mà nghề này đưa tôi đi qua.

Anh – người đàn ông bị tạm giam trong một buổi chiều không báo trước. Khi cánh cửa trại giam khép lại, tôi biết rằng đâu đó ngoài kia, cuộc sống của cả một gia đình đã rẽ sang một hướng khác. Và cũng từ giây phút ấy, những nỗi đau không tên — những điều không bao giờ xuất hiện trong hồ sơ vụ án — bắt đầu âm thầm len vào cuộc sống của những người ở lại.

Từ ngày anh bị tạm giam, kinh tế gia đình xuống dốc tàn nhẫn. Cậu con trai lớn — mới 15 tuổi — phải bỏ học giữa chừng. Gương mặt non nớt ấy giờ thay cha đi làm, cùng mẹ lo cho em gái nhỏ. Cậu cười mà như không cười. Đôi mắt bối rối, thu mình, như cố giấu đi phần tuổi thơ đang bị cuộc đời lấy mất.

Từ ngày anh bị tạm giam, người thân gom góp từng đồng lẻ để trang trải nợ nần cho anh. Doanh nghiệp anh gây dựng bằng cả thời trai trẻ buộc phải đóng cửa. Nhân viên tản đi, những cuộc gọi hỏi han thưa dần. Câu “thời gian sẽ trả lời” nghe thì nhân văn, nhưng lại tàn nhẫn vô cùng.

Từ ngày anh bị tạm giam, hàng xóm tránh ánh mắt, bạn bè ít liên lạc — không hẳn vì ác ý, mà vì con người thường lùi lại trước những điều mình không hiểu. Còn vợ và các con anh, họ không thể lùi. Họ đứng giữa sóng gió bủa vây, lặng lẽ từng ngày. Mái nhà từng ấm áp giờ như một nơi chốn thẳm sâu.

Bố mẹ anh cũng vậy. Đã ngoài bảy mươi, tóc bạc, lưng còng, họ lặng lẽ rút khỏi những buổi sinh hoạt chi bộ, khỏi những cuộc trò chuyện với họ hàng. “Người ta nhìn mình khác đi”, mẹ anh nói. Nhẹ mà nặng.

Bên ly cà phê, tôi tự hỏi: rồi những đứa trẻ lớn lên sẽ đối diện thế nào với những lời dị nghị chỉ vì một lý lịch không trọn vẹn? Những người già — sống gần hết đời người — liệu có kịp nhìn thấy con mình trở về trước khi nhắm mắt? Và người vợ, người phụ nữ một mình gánh hết tủi hờn, liệu còn đủ niềm tin để giữ lại mái ấm mà mình từng gìn giữ bằng tất cả thương yêu?

Càng nghĩ, tôi càng thấy rõ: đôi khi bào chữa không phải cho người đang đứng sau song sắt, mà cho những số phận ở bên ngoài — những nỗi đau ít ai thấu tỏ. Và rồi tôi nghĩ đến tự do. Trong nghề này, tôi gặp nhiều người mất tự do về pháp lý: họ bị tạm giam, bị kết án, bị giới hạn từng bước đi. Nhưng còn những tự do khác — những tự do mong manh hơn, dễ bị tổn thương hơn.

Tự do của một đứa trẻ được đến trường.
Tự do của người vợ được sống một cuộc đời bình thường, không cúi mặt.
Tự do của người già được tự tin sinh hoạt với họ hàng.
Tự do của một gia đình được tồn tại mà không bị đồn đoán, phán xét.
Tự do được bình yên — thứ mà người thân không có quyền kháng cáo.

Tự do, hóa ra, không chỉ là mở được một cánh cửa phòng giam. Tự do đôi khi là mở được cánh cửa trong ánh nhìn của người đời.

Tôi hiểu rằng có những thân chủ đã phạm lỗi, và pháp luật phải công bằng. Điều đó tôi chưa từng phủ nhận. Nhưng công bằng cũng cần cho những người không nằm trong bản án: những người ở lại. Họ không phạm tội, nhưng nhiều khi lại sống trong một vòng tròn mất mát, dè chừng, mặc cảm, chia ly.

Và tôi cũng hiểu ra: bảo vệ một người không phải chỉ để họ được giảm nhẹ hình phạt, mà để những người ở lại còn có cơ hội giữ lại phần tự do mong manh của đời mình. Nghề biện hộ đôi lúc không phải để bào chữa cho người ra đi… mà để làm nhẹ bớt nặng lòng của những người ở lại, cố giữ cho họ một phần tự do vô tình bị cuộc đời tước mất.
—
Luật sư Lưu Tiến Dũng
Chánh Văn phòng Hãng luật La Défense
 

Nghề điều tra trong án có Luật sư - Áp lực tìm sự thật khách quan đến từ cả hai phía

(TPVN) - Sự hiện diện của luật sư vừa là cơ chế kiểm soát cần thiết, vừa là một thách thức nghề nghiệp, buộc điều tra viên phải làm việc cẩn trọng hơn, bản lĩnh hơn và minh bạch hơn trong từng bước đi. Chính vì khác biệt ấy, chúng tôi không dễ chia sẻ bằng lời, nhưng lại có thể thấu cảm cho những cái khó của nhau.

Đắng, cay, ngọt, bùi… Nghề Biện hộ - Hành trình qua muôn kiếp nhân sinh

(LS.LTD) - Nghề biện hộ, suy cho cùng, không chỉ là một công việc. Nó là hành trình để học cách hiểu thấu rồi điều chỉnh chính mình khi phải đi qua muôn kiếp nhân sinh.

Đà Lạt và những niềm không tên – Khi những tùy nghi vô tình tước đi Công lý

(TPVN) - Nếu luật sư là người mất niềm tin thì ai sẽ giữ niềm tin cho những người yếu thế? Và nếu một ngày họ bị lạc lối trong những vòng xoay, thì nền pháp quyền biết dựa vào đâu? Bảo vệ quyền bào chữa chính là bảo vệ công lý. Mà công lý đâu thể bắt đầu từ những tùy nghi?

Nghề tranh tụng và tiếng nói từ Trái tim – Bản ngã của người đi tìm Công lý

(LS.LTD) - Trong thế giới pháp đình, nơi từng câu chữ đều có thể định đoạt số phận con người, có một thứ không ghi trong điều luật nhưng lại dẫn lối cho người luật sư: tiếng nói của trái tim. Đó là thứ khiến họ dám đối mặt với những cáo buộc lạnh lùng, để nói thay cho những thân phận yếu thế, để giữ lấy phần nhân bản trong công lý. Bởi với người làm nghề tranh tụng, luận lý là vũ khí – nhưng nội lực phải đến từ trái tim.

Nghề tranh tụng: Cân bằng và đối diện với sự quay lưng…để bước tiếp

(LS.LTD) - Nghề tranh tụng là đỉnh cao của luật sư nhưng cũng là nơi áp lực khốc liệt nhất, bởi mỗi lời biện hộ đều đánh đổi bằng sức lực, cảm xúc và cả sự bình yên trong đời sống cá nhân. Nhưng khi cơn bão tố tụng qua đi, điều còn lại nhiều khi không phải tri ân, mà là sự quay lưng lạnh lùng…đến lạ.
 

Đêm Hưng Yên – Ánh sáng trước sân tòa và khoảng trống lớn trong Tranh tụng

(LS.LTD) - Phiên hình sự phúc thẩm cuối cùng trong một ngày làm việc dày đặc của "tháng tổng kết”, tháng mà những phiên tòa được sắp lịch liên tục, nhanh gọn và đúng thời hạn, nhưng đâu đó lại thiếu vắng đi chất lượng và niềm tin.