Đắng, cay, ngọt, bùi… Nghề Biện hộ - Hành trình qua muôn kiếp nhân sinh

(LS.LTD) - Nghề biện hộ, suy cho cùng, không chỉ là một công việc. Nó là hành trình để học cách hiểu thấu rồi điều chỉnh chính mình khi phải đi qua muôn kiếp nhân sinh.

Có lẽ phải bước thật sâu vào con đường này, người ta mới hiểu vì sao có những đêm luật sư không thể ngủ. Không phải vì hồ sơ quá nhiều, thời hạn quá gấp, hay phiên toà sắp mở, mà vì trong lòng mình có những điều đang day dứt, những điều muốn nói mà không thể nói, những điều thấy rõ mà không thể phán xét. Nghề biện hộ vốn là vậy: không chỉ đòi hỏi trí tuệ, bản lĩnh, mà còn cần một tâm thế lớn – đủ để chứa sự thật, chứa những oan khiên, chứa cả những mảnh đời mà mình đi qua trong nghề nghiệp.

Tôi đã từng nghĩ: chỉ cần cố gắng hết sức, chỉ cần làm đúng pháp luật, chỉ cần giữ đạo nghề… thì mọi thứ rồi sẽ an bài. Nhưng càng đi, tôi càng thấy công lý không phải lúc nào cũng là thứ xuất hiện khi ta gõ cửa. Có khi gõ hoài – vẫn lặng thịnh. Có khi đập mạnh – cửa vẫn khép. Đó là những ngày đắng nhất của nghề: biết rõ sự thật ở phía nào, nhưng chứng cứ chưa thành hệ thống; biết… ngay cả lương tri cũng đứng về phía thân chủ, nhưng quy trình tố tụng chưa sẵn sàng. Người ngoài nhìn vào chỉ thấy luật sư nói nhiều; còn người trong cuộc thì hiểu, có những điều muốn nói mà điều luật chưa cho phép nói, có những điều biết chắc nhưng phải đợi thời điểm mới được hé ra.

Rồi đến vị… cay. Cay không phải vì mình yếu thế, mà vì có những con người, những thế lực, những định kiến vẫn như đang thách thức sự kiên nhẫn của cả hệ thống. Cay là khi biết những bất công bằng của người yếu thế, biết những sự thật bị khỏa lấp, che mờ. Cay là khi mình nghe một điều sai được nói đi nói lại đến mức nhiều người bắt đầu tin rằng nó là đúng. Cay là khi bước ra khỏi phòng cung, trong lòng chỉ còn một câu hỏi: “Bao giờ những bị can mới được hưởng đúng quyền lợi của mình?”

Nhưng cũng có những điều rất ngọt – rất hiếm, rất ít, nhưng đủ để khiến một người gắn bó cả đời. Ngọt là khi thân chủ nghẹn ngào cảm ơn, dù kết quả chưa phải là tốt nhất. Ngọt là khi người mẹ nắm lấy tay mình ngoài hành lang toà, chỉ để nói: “Luật sư ơi, nhờ có anh mà tôi còn hy vọng.” Ngọt là khi nhìn thấy một người từng tuyệt vọng nay có thể bình thản bước đi, vì biết mình đã không bỏ rơi họ lúc khó khăn nhất. Chính những khoảnh khắc đó níu chân ta… dù biết rằng phần ngọt của nghề luôn ít hơn rất nhiều so với phần cay, phần đắng.

Còn bùi? Bùi là vị của thời gian. Là cảm giác nhìn lại một vụ việc từng làm mình vắt kiệt sức, rồi chợt mỉm cười vì nhận ra: à, mình đã tiến xa hơn trong nghề nghiệp. Bùi là khi nhận ra những mất mát ngày trước đã trở thành tâm thế giữa phiên tòa hôm nay. Bùi là cảm giác rất lạ: vừa mệt, vừa nhẹ, vừa xót xa, vừa bình thản — như thể mình đã hiểu quy luật của nhân sinh. Bùi là phút ngồi trong văn phòng khi đêm muộn, nhìn ánh đèn đường hắt qua cửa kính để rồi chợt thấy lòng lặng lại: “Mình đã đi qua cả một chặng dài, và vẫn còn nguyên lý do để tiếp tục, nguyên tình yêu thuở ban đầu”.

Nhiều người nghĩ nghề luật sư chỉ có lý luận sắc bén, lập luận mạnh mẽ và câu từ uyên bác. Nhưng những ai đã bước vào mới biết: nghề này không chỉ mài giũa đầu óc, mà còn mài giũa cả trái tim. Có những “học phí” không phải từ trường lớp, mà từ chính những vụ việc mình tưởng như đã nắm chắc. Có những thiệt thòi không thể đòi lại, nhưng lại khiến mình khôn ngoan và tỉnh táo hơn. Có những khoản tiền phải bỏ ra vì người khác sai, chứ không phải vì mình sai – và đó chính là lúc mình học được bài học đắt nhất: trí huệ không phải là chiến thắng mọi cuộc chiến, mà là biết chọn một cuộc chiến xứng đáng.

Nghề biện hộ là nghề của sự lựa chọn. Chọn đứng về phía lẽ phải ngay cả khi nó cô đơn. Chọn bảo vệ người khác dù biết mình có thể chịu thiệt. Chọn làm điều đúng thay vì làm điều dễ. Và đôi khi, chọn im lặng để bảo vệ điều không thể nói bằng lời. Bởi tôi vẫn tin: mỗi nỗi đau mình từng đi qua sẽ trả lại cho mình một điều gì đó. Một chút bình tĩnh. Một chút bản lĩnh. Một chút khả năng nhìn thấu lòng người. Và quan trọng nhất: một chút dũng khí để đứng vững trong những phiên toà, trong những cuộc thương lượng, trong cả những khoảnh khắc mà công lý tưởng như ngoài tầm tay với.

Đi qua đắng để biết cân bằng giữa lòng đam mê và óc thực tế. Đi qua cay để biết đứng giữa ngẩng đầu và hạ mình. Đi qua ngọt để lựa chọn giữa kiên trì và buông bỏ. Đi qua bùi để nhớ rằng luôn có khoảng cách giữa thành tựu và thành công. Nghề biện hộ, suy cho cùng, không chỉ là một công việc. Nó là hành trình để học cách hiểu thấu rồi điều chỉnh chính mình khi phải đi qua muôn kiếp nhân sinh.
_
Luật sư Lưu Tiến Dũng
Nhà sáng lập Hãng luật La Défense
 

Nghề điều tra trong án có Luật sư - Áp lực tìm sự thật khách quan đến từ cả hai phía

(TPVN) - Sự hiện diện của luật sư vừa là cơ chế kiểm soát cần thiết, vừa là một thách thức nghề nghiệp, buộc điều tra viên phải làm việc cẩn trọng hơn, bản lĩnh hơn và minh bạch hơn trong từng bước đi. Chính vì khác biệt ấy, chúng tôi không dễ chia sẻ bằng lời, nhưng lại có thể thấu cảm cho những cái khó của nhau.

Tự do cho những Người ở lại – Lời bào chữa đâu chỉ dành cho người ra đi

(TPVN) - Tự do, hóa ra, không chỉ là mở được một cánh cửa phòng giam. Tự do đôi khi là mở được cánh cửa trong ánh nhìn của người đời.

Đà Lạt và những niềm không tên – Khi những tùy nghi vô tình tước đi Công lý

(TPVN) - Nếu luật sư là người mất niềm tin thì ai sẽ giữ niềm tin cho những người yếu thế? Và nếu một ngày họ bị lạc lối trong những vòng xoay, thì nền pháp quyền biết dựa vào đâu? Bảo vệ quyền bào chữa chính là bảo vệ công lý. Mà công lý đâu thể bắt đầu từ những tùy nghi?

Nghề tranh tụng và tiếng nói từ Trái tim – Bản ngã của người đi tìm Công lý

(LS.LTD) - Trong thế giới pháp đình, nơi từng câu chữ đều có thể định đoạt số phận con người, có một thứ không ghi trong điều luật nhưng lại dẫn lối cho người luật sư: tiếng nói của trái tim. Đó là thứ khiến họ dám đối mặt với những cáo buộc lạnh lùng, để nói thay cho những thân phận yếu thế, để giữ lấy phần nhân bản trong công lý. Bởi với người làm nghề tranh tụng, luận lý là vũ khí – nhưng nội lực phải đến từ trái tim.

Nghề tranh tụng: Cân bằng và đối diện với sự quay lưng…để bước tiếp

(LS.LTD) - Nghề tranh tụng là đỉnh cao của luật sư nhưng cũng là nơi áp lực khốc liệt nhất, bởi mỗi lời biện hộ đều đánh đổi bằng sức lực, cảm xúc và cả sự bình yên trong đời sống cá nhân. Nhưng khi cơn bão tố tụng qua đi, điều còn lại nhiều khi không phải tri ân, mà là sự quay lưng lạnh lùng…đến lạ.
 

Đêm Hưng Yên – Ánh sáng trước sân tòa và khoảng trống lớn trong Tranh tụng

(LS.LTD) - Phiên hình sự phúc thẩm cuối cùng trong một ngày làm việc dày đặc của "tháng tổng kết”, tháng mà những phiên tòa được sắp lịch liên tục, nhanh gọn và đúng thời hạn, nhưng đâu đó lại thiếu vắng đi chất lượng và niềm tin.