(TPVN) - Trong một vụ án giao thông tưởng chừng chỉ xoay quanh hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, đề nghị miễn trách nhiệm hình sự của luật sư Lưu Tiến Dũng đã mở ra một hướng tiếp cận pháp lý khác biệt. Từ sự thay đổi của luật giao thông đến cách nhìn lại điều kiện cấu thành tội phạm.
Một vụ án giao thông, nhưng không chỉ là câu chuyện tai nạn
Trong thực tiễn xét xử các vụ án giao thông đường bộ, không hiếm những bản án nghiêm khắc được tuyên ra khi hậu quả xảy ra là đặc biệt nghiêm trọng. Tuy nhiên, có những vụ án mà trọng tâm không nằm ở mức độ thiệt hại, mà ở câu hỏi cốt lõi hơn: liệu hành vi bị truy cứu có còn là hành vi nguy hiểm cho xã hội theo pháp luật hiện hành hay không. Vụ án ông Vũ Thanh Sơn, được đưa ra xét xử phúc thẩm tại Hà Nội đầu năm 2026, là một trường hợp như vậy.Ở vụ án này, điều khiến giới quan sát chú ý không chỉ là số phận pháp lý của một người lái xe gần 60 tuổi, mà còn là cách thức tiếp cận vụ án mang tính đột phá của luật sư bào chữa – một hướng đi khác biệt so với lối tranh tụng quen thuộc trong các vụ án giao thông.
Bản án sơ thẩm và căn cứ buộc tội gây tranh cãi
Theo bản án sơ thẩm, ông Vũ Thanh Sơn bị tuyên phạt 04 năm tù giam về tội “Vi phạm quy định về giao thông đường bộ” theo điểm a khoản 2 Điều 260 Bộ luật Hình sự năm 2015. Tình tiết định khung được Tòa án xác định là ông Sơn “không có giấy phép lái xe theo quy định”.Lý do được đưa ra là: ông Sơn chỉ có giấy phép lái xe hạng B1 – loại giấy phép trước đây được cấp cho người không hành nghề lái xe – trong khi ông lại điều khiển xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách. Cách áp dụng này dựa trên các quy định của Luật Giao thông đường bộ năm 2008, vốn từng coi giấy phép B2 là điều kiện bắt buộc đối với người hành nghề lái xe. Tuy nhiên, chính tại điểm này, một “khoảng lệch” pháp lý đã xuất hiện.
Luật thay đổi – nhưng bản án vẫn đứng yên
Trong các luận cứ gửi Hội đồng xét xử phúc thẩm, luật sư Lưu Tiến Dũng đã chỉ ra một vấn đề mang tính nền tảng: tại thời điểm xét xử sơ thẩm, quy định pháp luật được dùng làm căn cứ buộc tội đã không còn hiệu lực.Kể từ ngày 01/01/2025, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 chính thức có hiệu lực, thay thế Luật Giao thông đường bộ năm 2008. Một trong những thay đổi quan trọng nhất của luật mới là việc tái cấu trúc hệ thống giấy phép lái xe, theo hướng đơn giản hóa và loại bỏ sự phân biệt cứng nhắc giữa “hành nghề” và “không hành nghề” đối với các hạng xe phổ biến.
Theo luật mới, giấy phép lái xe hạng B – cũng như các giấy phép B1, B2 được cấp trước đó – đều được công nhận là đủ điều kiện điều khiển xe ô tô chở người đến 08 chỗ ngồi (không kể chỗ lái xe), không còn gắn với điều kiện hành nghề lái xe như trước. Điều đó đồng nghĩa với việc, xét tại thời điểm điều tra, truy tố và xét xử, ông Vũ Thanh Sơn không còn bị coi là người không có giấy phép lái xe theo quy định.
Đột phá tranh tụng về trách nhiệm hình sự
Điểm đáng chú ý trong cách bào chữa của luật sư Lưu Tiến Dũng là việc ông không đi sâu vào tranh luận mức án nặng hay nhẹ, mà đặt lại câu hỏi về điều kiện cấu thành tội phạm. Khi yếu tố định khung “không có giấy phép lái xe” không còn tồn tại theo luật mới, thì nền tảng pháp lý của việc truy cứu trách nhiệm hình sự cũng bị lung lay.Từ lập luận này, luật sư đã dẫn chiếu điểm a khoản 1 Điều 29 Bộ luật Hình sự năm 2015 – quy định về việc miễn trách nhiệm hình sự trong trường hợp có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi không còn nguy hiểm cho xã hội nữa. Đây là một điều khoản không thường xuyên được áp dụng trên thực tế, nhưng lại mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh pháp luật đang vận động nhanh chóng.
Giới chuyên môn đánh giá đây là một đột phá tranh tụng hiếm thấy trong các vụ án giao thông, khi luật sư không “xin giảm nhẹ”, mà yêu cầu Tòa án nhìn nhận lại toàn bộ căn cứ pháp lý của việc kết tội.
Nguyên nhân tai nạn và lỗi không đơn tuyến
Bên cạnh yếu tố pháp lý mang tính quyết định, hồ sơ vụ án cũng cho thấy tai nạn xảy ra là kết quả của nhiều nguyên nhân đan xen. Xe ô tô do ông Sơn điều khiển đang dừng đỗ và có bật đèn cảnh báo. Người bị hại điều khiển xe máy vượt bên phải không đúng quy tắc giao thông. Va chạm trực tiếp phát sinh từ hành vi mở cửa xe của người ngồi trên xe.Trong bức tranh đó, lỗi của ông Sơn – nếu có – chỉ là lỗi vô ý gián tiếp, không phải nguyên nhân trực tiếp và duy nhất dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Đây là yếu tố quan trọng để đánh giá mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi bị cáo buộc.
Thái độ sau tai nạn và những yếu tố nhân thân đáng chú ý
Ngay sau khi tai nạn xảy ra, ông Vũ Thanh Sơn đã chủ động đưa người bị hại đi cấp cứu, tích cực bồi thường thiệt hại với số tiền lên tới 400 triệu đồng – một khoản tiền rất lớn đối với một người hành nghề lái xe. Ông cũng thường xuyên thăm hỏi, hỗ trợ người bị hại trong suốt quá trình điều trị. Đáng chú ý, người bị hại đã có đơn xin miễn giảm trách nhiệm hình sự cho ông.Ông Sơn sinh năm 1968, phạm tội lần đầu, không có tiền án tiền sự, là lao động chính trong gia đình và đang nuôi ba người con chưa lập gia đình. Ở độ tuổi gần 60, khả năng tái phạm là rất thấp, trong khi việc tiếp tục áp dụng hình phạt tù giam đặt ra nhiều câu hỏi về hiệu quả phòng ngừa và ý nghĩa xã hội của bản án.
Vụ án như một phép thử đối với tư duy xét xử
Vụ án ông Vũ Thanh Sơn không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là phép thử đối với khả năng cập nhật và vận dụng kịp thời sự thay đổi của pháp luật trong hoạt động xét xử. Đề nghị miễn trách nhiệm hình sự của luật sư Lưu Tiến Dũng không đơn thuần nhằm bảo vệ thân chủ, mà còn gửi đi một thông điệp rõ ràng: công lý không thể tách rời sự vận động của pháp luật.Trong bối cảnh cải cách tư pháp đang được thúc đẩy, những đột phá tranh tụng như trong vụ án này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của luật sư – không chỉ là người bảo vệ quyền lợi cá nhân, mà còn là chủ thể góp phần định hình cách thức pháp luật được hiểu và áp dụng trong đời sống pháp lý. Và đôi khi, chính từ những vụ án cụ thể, ranh giới giữa “có tội” và “không còn phải chịu trách nhiệm hình sự” được vạch ra một cách rõ ràng và thuyết phục hơn bao giờ hết.
-
Tư pháp Việt Nam
XEM THÊM
Đà Lạt và những niềm không tên – Khi những tùy nghi vô tình tước đi Công lý
(TPVN) - Nếu luật sư là người mất niềm tin thì ai sẽ giữ niềm tin cho những người yếu thế? Và nếu một ngày họ bị lạc lối trong những vòng xoay, thì nền pháp quyền biết dựa vào đâu? Bảo vệ quyền bào chữa chính là bảo vệ công lý. Mà công lý đâu thể bắt đầu từ những tùy nghi?
Từ quyền Hiến định đến gật đầu xin cho - Niềm tin vào nền Tư pháp quốc gia hiện đại
(LS. LTD) - Giữa những phiên tòa căng thẳng, điều khiến tôi trăn trở không chỉ là số phận của thân chủ, mà còn là ánh nhìn từ bục xét xử. Khi nào thì quyền tự bào chữa – một quyền hiến định thiêng liêng – lại bị xem như một sự không hợp tác? Và khi nào thì “xin – cho” trở thành chiếc thước đo để quyết định số phận con người?
Tư pháp kinh tế trong bảo vệ Đổi mới sáng tạo: Tham luận kiến tạo cơ chế tài phán IP cho Việt Nam
(TPVN) - Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức, tài sản vô hình đã trở thành nguồn lực chiến lược. Tại Diễn đàn “Thể chế hoá đổi mới sáng tạo – Bảo vệ tài sản vô hình theo tinh thần Nghị quyết 57 và 68” sáng 11/9/2025, Hãng Luật La Défense, qua tham luận của Luật sư Lưu Tiến Dũng, đã nhấn mạnh vai trò của tư pháp kinh tế và cơ chế tài phán sở hữu trí tuệ như nền tảng để bảo vệ sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
Đột phá tài phán hành chính để bảo vệ nhà đầu tư – Góc nhìn từ Movenpick Central
(TPVN) - Từ góc nhìn pháp lý, nhà đầu tư có hai con đường bảo vệ quyền lợi: khiếu nại hành chính và khởi kiện hành chính. Nhưng trên thực tế, cả hai đều chưa đủ sức để cân bằng vị thế giữa doanh nghiệp và chính quyền.
Kỷ nguyên tố tụng điện tử - Thách thức và cơ hội với nghề Luật sư
(TPVN) - Cùng với làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ, hệ thống Tư pháp Việt Nam đang bước vào một giai đoạn cải cách mang tính bước ngoặt. Khi Dự thảo Nghị quyết hướng dẫn thực hiện thủ tục tố tụng trên môi trường điện tử được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao ban hành, người dân sẽ có thể khởi kiện, nộp chứng cứ, nhận thông báo và thậm chí tham dự phiên tòa chỉ bằng vài thao tác trực tuyến.
Cải cách toàn diện VKS nhân dân theo Luật số 82/2025/QH15 và mô hình tố tụng mới
(TPVN) - Luật số 82/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, mở ra một chương mới trong thiết kế thể chế tố tụng. Viện kiểm sát nhân dân – từ vị trí kiểm soát pháp luật – được tái định hình thành một trục quyền lực trung tâm trong hệ thống công lý: gọn hơn, mạnh hơn, và chủ động hơn. Đây không chỉ là cải tổ bộ máy, mà là sự định vị lại vai trò chiến lược của cơ quan công tố trong tiến trình kiến tạo một nền tư pháp hiện đại và liêm chính.
.jpg)
